خواص سویق برنج از نگاه ائمه معصومین (علیهم السلام)

 

درمان اسهال و لاغری هایی است که به دلیل بیماری و اسهال به وجود آمده است.

 

وَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ(ع) أَنَّ رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِهِ شَکَا إِلَیْهِ اخْتِلَافَ الْبَطْنِ فَأَمَرَهُ أَنْ یَتَّخِذَ مِنَ الْأَرُزِّ سَوِیقاً وَ یَأْخُذَهُ وَ یَشْرَبَهُ فَفَعَلَ فَاشْتَدَّ بَطْنُهُ وَ قَالَ مَرِضْتُ سَنَتَیْنِ أَوْ أَکْثَرَ فَأَلْهَمَنِیَ اللَّهُ الْأَرُزَّ فَأَمَرْتُ بِهِ فَغُسِلَ وَ جُفِّفَ ثُمَّ أُمِسَّ النَّارَ وَ طُحِنَ وَ جَعَلْتُ بَعْضَهُ سَوِیقاً وَ بَعْضَهُ حَسَاءً وَ اسْتَعْمَلْتُهُ فَبَرَأْتُ. [۱]
از امام صادق(ع) نقل است شخصی از اصحابش از شدت اسهال به او شکایت کرد. حضرت به او امر فرمود از برنج، سویق بسازد و میل کند. او انجام داد و اسهالش برطرف شد. حضرت فرمودند: حدود دو سال یا بیشتر بیمار شدم؛ پس خداوند به من برنج الهام فرمود. پس دستور دادم برنج را شستند و خشک کردند، سپس تفت دادند و آسیاب کردند و من مقداری از آن را به صورت سویق و مقداری را به صورت سوپ استفاده کردم و بهبود یافتم.

عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) قَالَ: مَرِضْتُ مَرَضاً شَدِیداً فَأَصَابَنِی بَطَنٌ فَذَهَبَ جِسْمِی فَأَمَرْتُ بِأَرُزٍّ فَقُلِیَ ثُمَّ جُعِلَ سَوِیقاً فَکُنْتُ آخُذُهُ فَرَجَعَ إِلَیَّ جِسْمِی. [۲]
امام صادق(ع) فرمودند: شدیداً بیمار شدم، به طوری که به اسهال مبتلا شدم و بدنم ضعیف شد. دستور دادم برنج را آماده کنند، پس برنج تفت داده شد و به صورت سویق درآمد. از آن استفاده کردم و بدنم به حالت اول بازگشت.
البته به نظر می رسد برنج به هر شکلی که استفاده شود درمان اسهال است. در دو روایت پیش گفته، سه روش استفاده از برنج بیان شد. هر چند روش های دیگر، سویق نیست، صاحب الکافی (ره) آن را ذیل موضوع سویق بیان فرمود؛ چراکه فرآورده نهایی ماده ای است که همان مختصات سویق را دارد. به هرحال برنج می تواند به شکل های مختلف استفاده شود، به شرط این که خواص آن محفوظ بماند؛ مثلاً به حالت آبکش نباشد. مؤید این مطلب، روایتی است که مرحوم علامه مجلسی (ره) نقل فرموده که در آن همین خواص به نان برنج اختصاص داده شده است.

وَ رُوِیَ‏ إِطْعَامُ الْمَسْلُولِ وَ الْمَبْطُونِ خُبْزُ الْأَرُزِّ وَ … [۳]
و روایت شده که غذای بیمار مبتلا به اسهال، نان برنج است و… .

باید دقت داشت که آنچه در گذشته به آن اطلاق برنج می شده، برنج به همراه سبوسش بوده است. امروزه نیز در اکثر کشور هایی که مصرف برنج دارند، آن را با سبوس(برنج قهوه ای) استفاده می کنند.

 

منابع

[۱] . دعائم الإسلام، ج‏۲، ص ۱۴۳
[۲] . المحاسن، ج‏۲، ص۵۰۲
[۳] . بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۵۹، ص ۲۶۰